PodNL is gratis maar niet goedkoop. Wil je ons steunen? Neem dan je...

Podcast

Joods Cultureel Kwartier

Via deze podcast van het Joods Cultureel Kwartier kun je kennis maken met de joodse cultuur en geschiedenis. De afleveringen zijn te beluisteren als aanvulling of voorbereiding op je bezoek, bijvoorbeeld aan een van onze tentoonstellingen of evenementen.

Afleveringen

  • Je bent wat je weggooit! (met Joram Blomkwist, Lisa Doeland, Maarten Hell)

    Oct 28 2020

    De verdwenen geschiedenis van het Waterlooplein wordt voor een belangrijk deel teruggevonden door te zoeken in afval. Onder de grond van het plein zijn beerputten aangetroffen, waar de bewoners tussen 1600 en 1800 niet alleen hun behoefte in deden, maar ook allerlei andere spullen hebben weggegooid. Wat afval kan zeggen over mensen, dat vraagt Caspar Stalenhoef in deze podcast aan fotograaf Joram Blomkwist, filosoof Lisa Doeland en historicus Maarten Hell. Kijk-, lees- en luistertips: - Tentoo...more

  • In gesprek met De Nieuwe Verbinders

    Sep 23 2020

    Meestal horen onze podcasts bij een tentoonstelling. Deze aflevering is nét iets anders: hij is gemaakt samen met Anna de Wit en Roos Kause, twee van de dit jaar door Diversion opgeleide Nieuwe Verbinders. Zij waren bij ons te gast om te onderzoeken hoe je optimistisch en opbouwend met elkaar in gesprek kunt gaan, terwijl toenemende polarisatie daarvoor vaak in de weg zit. Ze gaan in deze podcast in gesprek met Iris: 22 jaar, student kunstmatige intelligentie en joods. Hoe reageert zij op vooroo...more

  • Charlotte Salomon en de female gaze (met Cathelijne Blok)

    Aug 19 2020

    Ze is weer bij ons te zien in het museum: Charlotte Salomon. Toch wel een van de favorieten in onze collectie. De tentoonstelling gaat over de invloed van film op haar werk. In deze podcast gaan we nog wat verder: als je haar vergelijkt met een filmregisseur, dan is ze wel een vrouwelijke filmregisseur. Waaraan merk je dat? En kun je haar werk een vroeg voorbeeld noemen van de female gaze? Daarover gaat Joyce Poot in gesprek met Mirjam Knotter en Cathelijne Blok. Kijk-, lees- en luistertips: -...more

  • Hoe Amsterdam de diamantstad van de wereld werd

    Sep 27 2019

    Van grofweg 1600 tot 1900 werden praktisch alle diamanten ter wereld verhandeld en bewerkt in Amsterdam. Dat zorgde voor welvaart waar de hele stad van profiteerde. Deze aflevering gaat over hoe Amsterdam de diamantstad van de wereld werd, waarom er zoveel mensen in deze sector joods waren, en hoe zij successen behaalden door een vakbond op te richten die nog altijd wereldwijd als maatstaf wordt gezien. Aan het einde van de aflevering gaan we op bezoek bij Gassan Diamonds, voor een spoedcursus d...more

  • Over de scheppende kracht van de kabbala

    Apr 24 2019

    De tentoonstelling is een fascinerende ontdekkingsreis: hoe een eeuwenoude joodse geheimleer, met ‘oerkennis’ over de schepping van hemel en aarde, zo wijdverspreid is geraakt in het westerse denken en de kunsten. In deze podcast legt conservator Mirjam Knotter een aantal kabbalistische ideeën uit en wat de invloed daarvan is geweest op bijvoorbeeld David Bowie, Barnett Newman en Anselm Kiefer. Daarna vertelt Chantal Suissa-Runne hoe zij de kabbala in haar eigen leven in de praktijk brengt.

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Introduction (1)

    Feb 21 2019

    This is the first in a series of twelve episodes to accompany the exhibition ‘The Persecution of the Jews in Photographs: The Netherlands, 1940-1945’, which was on view in 2019 at the National Holocaust Museum in Amsterdam and the Topography of Terror in Berlin. This podcast series focuses on the Ten Stages of Genocide as drawn up by American law professor Gregory Stanton. You’ll hear experts from the Jewish Cultural Quarter and NIOD, followed by people who have survived the persecution, in exce...more

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Classification (2)

    Feb 21 2019

    Before the Second World War, around two per cent of the Dutch population was Jewish. The Jews blended in with society. The Nazis used their own guidelines to determine who was Jewish and who was not, and set people against each other. They used hate propaganda to fuel the flames of anti-Semitism. Jews lost contact with the rest of society and became isolated. In this picture from 1933, all of that still seems far away.

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Polarisation (3)

    Feb 21 2019

    In the next stage, prejudice and anti-Semitic stereotyping are followed by discriminatory legislation. Just a few months after the start of the occupation, the first anti-Jewish measures were introduced, which eventually drove the Jews further and further apart from the rest of society. Because of all the prohibitions, Jews were no longer able to live normal lives. For example, Jews could no longer access the popular Lepelenburg park in Utrecht. With every step it became harder for Jews to resis...more

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Symbolisation (4)

    Feb 21 2019

    From May 1942 onwards, all Jews of six years and older had to wear yellow badges. These badges resembled the Star of David, abusing a Jewish religious symbol. They marked the wearers as Jews, for all the world to see. Like these children in Amsterdam, pretending that they are going camping. Jews were treated as a separate group and thus became increasingly isolated.

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Organisation (5)

    Feb 21 2019

    The persecution of the Jews was conceived, prepared, and carried out by people. The German Nazis received the help of Dutch collaborators, for instance when Dutch civil servants assisted in recording where in Amsterdam Jews lived. These thorough records made it very difficult for Jews to go into hiding.

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Discrimination (6)

    Feb 21 2019

    The Persecution of the Jews in Ten Stages. Discrimination (6)

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Dehumanisation (7)

    Feb 21 2019

    The Nazis considered Jews an inferior race, and they expressed this in their language and in the treatment of Jews. Jewish possessions were stolen and social ties were severed. Entertainment and sports were forbidden for Jews. If perpetrators do not see their victims as human beings, they find it less difficult to kill them. Jews were taken to the death camps in cattle and freight wagons, and the Nazis were not the least bit ashamed; they even recorded the deportations on film.

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Preparation (8)

    Feb 21 2019

    The deportation of more than 104,000 Jews from the Netherlands required vast preparation and organisation. In Amsterdam, the premises of the Hollandsche Schouwburg were used for 16 months to hold a total of over 46,000 Dutch Jews awaiting deportation. The photographer recognised her classmate among the people in the theatre. The Hollandsche Schouwburg symbolises the turning point from life in restricted freedom to imprisonment. From life to death.

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Persecution (9)

    Feb 21 2019

    Genocide aims to destroy a group of people. The Nazis set out to exterminate all European Jews. Their actions were not limited to adults; they targeted children as well. Eighteen thousand Jewish children from the Netherlands alone were murdered. The Jewish Crèche in Amsterdam, across the street from the Hollandsche Schouwburg, housed thousands of children awaiting deportation. Almost 600 of them were saved thanks to the collaboration of the Jewish child care workers, members of the Jewish Counci...more

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Extermination (10)

    Feb 21 2019

    In July 1942, the systematic murder of Dutch Jews in concentration and extermination camps began. Together with Jews from almost all other European countries, they arrived in camps that the Nazis had built, most of them in occupied Poland. Upon their arrival, most of them were selected to be killed straight away, others were designated for forced labour until they died. Almost all of the Hungarian Jews in this photo were murdered in the gas chambers immediately after their arrival.

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Denial (11)

    Feb 21 2019

    To this day, there are still people who deny the Holocaust ever happened. During the war, the perpetrators started to erase the traces of their crimes, to avoid being taken to trial afterwards. The gas chambers in Auschwitz, for instance, were blown up by the Nazis themselves. Many survivors consider it their duty to talk about their experiences. Of the children in the photo, the girl in the pale dress, was the only one to survive the Holocaust.

  • The Persecution of the Jews in Ten Stages. Conclusion (12)

    Feb 21 2019

    Not every prejudice leads to genocide, but every genocide is preceded by prejudice. This is an important lesson to take away from Stanton’s theory. Genocide does not happen overnight, but is conceived, prepared, and carried out by people.

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Inleiding (1)

    Jan 27 2019

    Dit is de eerste van twaalf afleveringen die aansluiten bij de tentoonstelling ‘De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945’, die in 2019 te zien was in het Nationaal Holocaust Museum i.o. in Amsterdam en Topographie des Terrors in Berlijn. In deze podcastserie wordt de Jodenvervolging ontleed in tien stadia van genocide, zoals die zijn opgesteld door de Amerikaanse jurist Gregory Stanton. Je kunt luisteren naar experts van het Joods Cultureel Kwartier en het NIOD en je hoort mensen die de...more

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Classificatie (2)

    Jan 27 2019

    In de jaren dertig, voordat de oorlog uitbreekt, vormen joden maar een klein deel van de Nederlandse bevolking: ongeveer 2%. Annemiek Gringold van het Joods Cultureel Kwartier laat op een alledaagse foto uit 1933 zien dat joden opgaan in de massa. In hetzelfde jaar komt in Duitsland Hitler aan de macht; overlevende Henriëtte Schmidt-van Essen vertelt in het interviewproject dat daarna het antisemitisme overwaait naar Nederland.

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Polarisatie (3)

    Jan 27 2019

    Al na enkele maanden worden in bezet Nederland de eerste anti-joodse wetten ingevoerd, die joden en de rest van de samenleving steeds verder uit elkaar zullen drijven. Laurien Vastenhout van het NIOD vertelt daarover bij een foto van een Utrechts park met een bordje ‘Voor Joden verboden’. In het interviewproject vertelt overlevende Henriëtte Schmidt-van Essen dat zij ondanks de verboden haar leven zo gewoon mogelijk probeerde voort te zetten.

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Symbolisatie (4)

    Jan 27 2019

    Eind april 1942, dus bijna twee jaar na de bezetting, krijgen joden te horen dat zij voortaan een gele ster op hun kleding moeten dragen als ze de straat op gaan. Laurien Vastenhout van het NIOD wijst bij een foto met joodse kinderen op de praktische problemen die het dragen van de ster met zich meebracht. In het interviewproject vertelt overlevende Molly Deen welke consequenties het niet dragen van de ster kon hebben.

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Organisatie (5)

    Jan 27 2019

    De stelselmatige deportaties en moord op de joden zijn alleen mogelijk dankzij terreur, collaboratie en onverschilligheid. Voor de uitvoering is niet alleen de Duitse bezetter verantwoordelijk, maar ook Nederlandse bestuurders en ambtenaren. Annemiek Gringold van het Joods Cultureel Kwartier staat stil bij een beruchte plattegrond van Amsterdam. In het interviewproject vertelt overlevende Harts Nijstad waarom zijn familie eind 1941 niet meer in Lochem kon blijven wonen.

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Discriminatie (6)

    Jan 27 2019

    Tijdens de bezetting van Nederland wordt iedereen met één of meerdere joodse grootouders het slachtoffer van de nazi-vervolging. Werkloos gemaakte joodse mannen worden vanaf januari ’42 van hun gezinnen gescheiden en naar werkverschaffingskampen gestuurd. Erik Somers van het NIOD laat een foto zien van een werkkamp in Vledder. Overlevende Hartog Tertaas heeft moeten werken in kampen in Hooghalen en Sellingerbeetse; in het interviewproject vertelt hij daarover.

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Dehumanisering (7)

    Jan 27 2019

    In de eerste twee jaar van de oorlog neemt de beroving, ontrechting en isolering van joden zulke vormen aan dat het praktisch onmogelijk wordt om nog een normaal leven te leiden. Dit zijn stappen in de ontmenselijking van slachtoffers. Erik Somers van het NIOD vertelt over de zeldzame filmbeelden die van de deportaties vanuit Westerbork bewaard zijn gebleven. In het interviewproject vertelt overlevende Ralph Prins over de onmenselijke condities in kamp Westerbork.  

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Voorbereiding (8)

    Jan 27 2019

    Alle voorgaande stappen zijn een voorbereiding op de deportaties. In Amsterdam wordt gedurende 16 maanden de Hollandsche Schouwburg gebruikt om joden gevangen te houden voordat ze worden gedeporteerd. Er is van die 16 maanden een klein aantal foto’s bewaard gebleven; Annemiek Gringold van het Joods Cultureel Kwartier laat er een zien. In het interviewproject vertelt overlevende Ted Musaph-Andriesse hoe zij zelf in de Hollandsche Schouwburg terechtkwam en wat ze daar aantrof.

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Vervolging (9)

    Jan 27 2019

    Voor de misdaden die in de Holocaust zijn begaan wordt voor het eerst het woord genocide gebruikt. Ook kinderen zijn het doelwit van genocides: kinderen die de toekomst voor een volk betekenen, worden net als volwassenen omgebracht. Annemiek Gringold van het Joods Cultureel Kwartier vertelt wat er met kinderen gebeurde die via de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam gedeporteerd werden en hoe ongeveer 600 daarvan konden worden gered. Overlevende Salo Muller is één van die kinderen; in het intervi...more

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Moord (10)

    Jan 27 2019

    Na alle voorgaande stappen begint in juli ’42 de stelselmatige moord van joodse Nederlanders in concentratie- en vernietigingskampen. Samen met joden uit vrijwel alle Europese landen komen ze aan in kampen die de nazi’s vooral in bezet Polen hebben gebouwd. Op een foto die de aankomst van Hongaarse joden in Auschwitz toont, wijst Erik Somers van het NIOD op een aantal Nederlandse gevangenen die daar al eerder waren aangekomen. In het interviewproject vertelt overlevende Frieda Menco over haar ei...more

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Ontkenning (11)

    Jan 27 2019

    Tot op de dag van vandaag zijn er mensen die de Holocaust ontkennen. De nazi’s probeerden zelf ook de sporen van hun misdaden te wissen om berechting te voorkomen. Laurien Vastenhout van het NIOD staat stil bij een pas ontdekte klassenfoto van een joodse school in Deventer en in het interviewproject vertelt overlevende Jaap Bronkhorst wat hem tijdens de Jodenvervolging op de been hield.

  • De Jodenvervolging in tien stappen. Conclusie (12)

    Jan 27 2019

    Niet elk vooroordeel leidt tot genocide, maar elke genocide wordt voorafgegaan door vooroordelen. Dat is de belangrijke les van Gregory Stantons theorie. Dit is de laatste van twaalf afleveringen die aansluiten bij de tentoonstelling ‘De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945’, die tot 6 oktober 2019 te zien is in het Nationaal Holocaust Museum i.o. in Amsterdam en daarna doorreist naar Topographie des Terrors in Berlijn.

  • Drie vragen over de kunst van Uri Katzenstein

    Dec 18 2018

    Voor zijn tentoonstelling ‘The Institute of Ongoing Things’ heeft Uri Katzenstein (1951-2018) een zin op de muur gezet die jarenlang heeft gediend als het motto van het Joods Historisch Museum: ‘Zien leidt tot gedenken, gedenken leidt tot doen’. Voor deze podcast herleiden we die zin tot drie vragen over de kunst van Uri Katzenstein: wat is er te zien, waaraan doet het denken en wat kunnen we ermee? Hetty Berg, manager museale zaken, geeft antwoord.

  • Over het bewogen leven en werk van de legendarische Magnum-fotograaf Chim

    Nov 21 2018

    Wat is een typische Chim-foto? Conservator Bernadette van Woerkom vertelt waar Chim (1911-1956) zijn camera op richtte in zijn korte carrière als fotojournalist en grondlegger van het fotobureau Magnum. Van het vooroorlogse Parijs, de Spaanse Burgeroorlog en de wederopbouw van Europa na de Tweede Wereldoorlog tot de beginjaren van de staat Israël en zijn reportage van de Suezcrisis, waarin hij zelf om het leven zou komen.

  • Over de hoogte- en dieptepunten in de relatie tussen het Huis van Oranje en de joden

    Jul 10 2018

    De eerste podcast van het Joods Cultureel Kwartier gaat over de tentoonstelling ‘Joden en het Huis van Oranje’. Conservator Julie-Marthe Cohen vertelt over de warme banden tussen de Nederlandse joden en de Oranjes, die echter ook onderdeel waren van een ‘Oranjemythe’. Bovendien is Julie-Marthe kritisch over Wilhelmina’s optreden tijdens de Tweede Wereldoorlog, al vertelt ze speciaal voor de podcast ook een persoonlijk verhaal waaruit Wilhelmina’s betrokkenheid blijkt.